< terug naar nieuwsoverzicht

Nieuwe generatie Balkan wil het anders doen

Bericht geplaatst op: 16-07-2018

Generaties voor Vrede, dat is het thema van de Vredesweek. Maar zie je dat nou ook een beetje terug in het werk van PAX? Daar heb ik, Naoual Zallali, als relatief jonkie bij PAX met onze vredesveteraan Dion van den Berg over gepraat. Hij doet vredeswerk in de Balkan en houdt zich bezig met hoe de laatste grote oorlogen in Europa, die in voormalig Joegoslavië in de jaren negentig, nu nog effect hebben.



Hoe gaan Bosnische jongeren om met die oorlog?
Dion:
Veel jongeren vertrekken en blijven het liefst weg. Er is een ongelooflijk grote brain drain ontstaan tijdens de oorlog en die gaat nog steeds door. Een student die maar een beetje Engels spreekt, vertrekt. Er is ook een grote groep ontzettend nationalistische jongeren, die het venijn van de oorlog met de paplepel binnen heeft gekregen.

Zie je daar verandering in?
Dion:
Ja, er is ook een tegenreactie, een kleine maar actieve groep jongeren die juist het tegenovergestelde wil. ‘Dit was de oorlog van onze ouders en de oudere generatie politici,’ zeggen ze. Zij willen een nieuwe samenleving opbouwen, die niet door nationalisme wordt bepaald maar door wat hen bindt. Ze proberen relaties met hun zogenaamde vijanden te herstellen.

Hoe praten ze over de toekomst, met woorden als verbinding?
Dion:
Niet echt. Etnische politiek speelt een grote rol. Je stemt op een politieke partij uit je eigen etnische gemeenschap. Die komt op voor jouw belangen. Onderwijs en economie gaan langs etnische lijnen, zelfs in gemengde regio’s. Er is sterke segregatie, een hele generatie wordt niet opgevoed met het idee dat je kunt samenleven.

Segregatie is niet ideaal, maar met een verleden als dat van de Balkan blijven confrontatie en spanningen op die manier misschien wel weg, toch?
Dion:
Natuurlijk heb je liever geen geweld dan een staat van geweld en oorlog, maar van segregatie en onverwerkt verleden komt uiteindelijk nieuw geweld. Er is veel gebeurd dat niet door alle groepen wordt erkend. De feiten moeten boven tafel komen en erkend worden.

Wat is de oplossing?
Dion:
Inclusief denken, en positief ingestelde jongeren die actief meedoen om hun land te hervormen. Daar heb je op de lange termijn iets aan. Maar de segregatie zit dat in de weg, zeker omdat ook nog eens de etnische en religieuze identiteiten samenvallen. De jongere generatie die geen segregatie wil, zoekt naar eigen wegen en vormen. Dit voorjaar is een regionaal initiatief gelanceerd: Shared Narratives. PAX steunt dat, net als andere alternatieven. Jongeren kijken samen terug op de conflicten en de geschiedenis. Daarvoor doen ze literatuurstudie, interviews en veldonderzoek. Ze zoeken een gezamenlijk verhaal. De zoektocht naar dat verhaal ook enorm belangrijk.

Gaan jongeren de politiek in?
Dion:
Jongeren zijn niet per se geïnteresseerd in politiek. Er bestaat geen traditie van jongeren in de politiek zoals in Nederland. Er is weinig ruimte voor jongeren om daar echt mee te draaien, ze worden niet snel serieus genomen. Veel jongeren beginnen er niet aan maar doen dan liever iets anders, zoals het opzetten van een eigen NGO en het organiseren van culturele activiteiten. Maar de oudere generatie politici zal op een gegeven moment plaats moeten maken. Hopelijk komt er dan ruimte, ook voor een nieuwe manier van kijken naar de recente oorlogen door de politiek.

Jongeren hebben de laatste jaren meer interesse en aandacht voor regionale samenwerking en ze zoeken elkaar op, over de grenzen heen. Dit is belangrijk want veel problemen zijn regionaal. Je kan bijvoorbeeld Servië niet democratiseren zonder betere relaties met de buurlanden. En dat geldt voor alle landen in de regio.

Wat betekenen de uitspraken van het Joegoslavië-Tribunaal voor de regio?
Dion:
In eerste instantie verscherpen rechtszaken conflicten en tegenstellingen juist, zo laaien politieke discussies en spanningen weer op. Uitspraken worden op de Balkan steeds weer, heel bewust, politiek gemaakt, alhoewel de kritiek op het Joegoslavië-Tribunaal soms terecht is. Op lange termijn zullen de feiten die zijn vastgesteld door het tribunaal wel doorwerken.

Komt er ooit vrede in de regio?
Dion:
Vrede is misschien niet het goede woord… vertrouwen is de sleutel. Je moet veilige plekken maken zodat mensen met elkaar in contact komen en samen dingen doen. Start bij wat mensen bindt en praat over de problemen die er zijn en de verschillende visies op verleden en toekomst. Vanwege wat er allemaal gebeurd is, is het best te begrijpen dat mensen voorzichtig zijn. Maar bijna 25 jaar na de oorlog moet je etnische en nationalistische reflexen aan de kaak stellen. Het wordt tijd voor een duurzame, democratische samenleving. Dat kunnen we van buitenaf steunen, maar het moet van binnenuit komen.

--

Dit is het eerste van drie interviews over hoe het thema Generaties voor Vrede terugkomt in het werk van PAX. De overige twee volgen in de aanloop naar de Vredesweek in september. Naoual Zallali is student politicologie en stagiaire bij de Vredesweek.

< terug naar nieuwsoverzicht